Welk verzet op de racefiets: dubbel, triple of compact?

Of je nu een fiets uit wilt zoeken, er zelf een samen wilt stellen, of een bestaande fiets aan je wensen wil aanpassen, vroeg of laat komt de serieuzere wielrenner voor de keuze te staan: welk type verzet moet ik nou kiezen? Zoveel mensen, zo veel wensen? Misschien, maar de wereld van de crankstellen is gelukkig iets eenvoudiger dan dat.
Crankstellen zijn namelijk onder te verdelen in drie hoofdtypes: ‘dubbel’, ‘triple’ en ‘compact’. Er is er niet één de beste, zo makkelijk is het ook weer niet, maar per type wielrenner is wel een bepaalde keuze aan te raden, dus het is belangrijk om erachter te komen welk type renner jij zelf bent.

Wat is een verzet op de racefiets?

Een verzet is de verhouding tussen de voortandwielen (kettingblad) en de achtertandwielen (kransje).

Het idee achter een verzet is het volgende: Stel je hebt een voorblad met 20 tandjes en een achterkransje met 10. Dat is een verhouding van 20/10 = 2. Wanneer je de trapper 1 keer ronddraait (dus het voorblad), gaat het achterwiel 2 keer (het achter kransje) in het rond.

Nu is dit bovenstaande verzet niet heel logisch, maar we willen graag het principe in jip-en-janneketaal uitleggen, vandaar.

Bij het lezen van dit artikel probeer de volgende principes in je achterhoofd te houden. Bij een gelijk blijvende cadans:

  • hoe groter het voorblad, hoe zwaarder je moet trappen, hoe sneller je gaat.
  • hoe kleiner het achter kransje, hoe zwaarder je moet trappen, hoe sneller je gaat.
  • en andersom

Verzet uitleg

Ontwikkelingen

Niet heel erg lang geleden had het verhaal hier al zowat op kunnen houden, omdat er eigenlijk maar één type crankstel gangbaar was, het dubbele crankstel. Binnen de vertanding bestonden wel kleine variaties waardoor de renner nog enige keuze had, maar deze was dus wel erg beperkt. Niet zelden was het lichtste verzet dat de renner kon kiezen om een berg te bedwingen 42×25 (een ratio van 1,68), waardoor er veel langzamer en zwaarder werd getrapt dan vandaag de dag. Bekijk maar eens wat oude filmpje in de tijden van Joop Zoetemelk. Die had 23 tandjes achter en die bleef vaak ongebruikt.
Door een uitbreiding van het aantal kransjes op de achteras en een ruimere keuze in crankstellen kunnen nu veel lichtere verzetten worden geselecteerd, waardoor een hogere trapfrequentie kan worden bereikt.
Nu zullen we ingaan op de belangrijkste soorten crankstellen, hun voordelen en hun nadelen.
Verzet op de racefiets

Dubbel

Dit is het meest klassieke crankstel, dat, zoals de naam doet vermoeden, twee grote voortandwielen (‘kettingbladen’) heeft. De dubbel is het meest eenvoudige type, maar dit is zeker geen nadeel. De verhoudingen met de meeste cassettes (verzamelingen achtertandwieltjes, ook wel ‘kransjes’) laten uitstekende verzetten toe voor rijden over plat, vals plat en heuvelachtig terrein.

Dubbel voorblad

Voor het echte Mont Ventoux-werk ontstaat echter een probleempje: er moet langzaam en zwaar getrapt worden, omdat écht lage verzetten niet kunnen worden bereikt met de grote kettingbladen die een dubbel crankstel heeft. Niet bepaald bevorderlijk voor de knieën dus.

Voor het Nederlandse landschap, waar bergen toch vrij zeldzaam zijn, is dit natuurlijk eigenlijk geen probleem.

Een ander voordeel is dat dubbele crankstellen door hun relatieve eenvoud en populariteit een stukje goedkoper zij dan de andere soorten. Maar goed, heel erg groot is dat verschil ook weer niet op een toch vrij prijzig onderdeel, dus de kostenoverweging moet eigenlijk niet je keuze betalen.

Uitleg van gear-calculator.com

Hieronder een handige verzetcalculator. Je kan er ook zelf mee aan de slag op gear-calculator.com.  Alle gangbare montages zijn te selecteren. Daarnaast kunnen de verzetten ook met elkaar worden vergeleken. Hieronder een uitleg van de onderstaande afbeelding.

Geel = Het voorblad in dit geval een tandwiel met 39 of 52 tandjes . Op de lijn vind je alle kransjes van de cassette (11 tandjes t/m 25 tandjes)

Oranje =  Dit zijn verzetten die je beter niet kunt gebruiken, afgebeeld in het grijs, dit omdat hier de ketting te scheef staat. Dit fietst niet prettig en zorgt voor onnodig veel slijtage.

Groen = Aantal km/h bij een cadans van 90. De cadans kun je op de site aanpassen.

De %chain_angle is de kettinghoek. Hoe kleiner deze hoek, hoe beter. De ketting staat scheef, dat betekent voor helemaal rechts en achter helemaal links of andersom. Hierdoor slijt de ketting sneller, omdat de ketting niet recht over de tandwielen loopt. Daarnaast ziet een scheve ketting er ook amateuristisch uit.

uitleg verzet calculator

Welke verzet heeft de klassieke dubbel?

De klassieke dubbel heeft 39/53  of een 39/52 blad voor en een 11/25 of een 12/27 achter.

Leuk om te zien dat je met een verzet van 39 voor / 25 achter met een cadans van 90 al 19 km/h fietst. Behoorlijk snel als het bergop gaat.

 

Voor en nadelen van de dubbel

Voordelen:

  • geschikt voor de vlakke stukken
  • klassiek verzet, ziet er stoer uit
  • het is lichter dan een triple (scheelt slechts een paar gram). Voor de amateur wielrenner niet interessant.

Nadelen:

  • Als je niet goed getraind bent, kan het problemen opleveren in de bergen.

Triple

Het driedubbele crankstel is speciaal bedacht om je meer keuze te geven uit verzetten en dus de fiets meer ‘all-round’ te maken. Het driedubbele crankstel is over komen waaien uit de mountainbikewereld en wordt nog maar mondjesmaat gebruikt door de echte professionals en tegenwoordig zie je ze ook steeds minder bij de recreanten. Voor sommige renners is dit een reden om ze niet te gebruiken: als je idool ze niet gebruikt, waarom zou jij het dan beter weten?

triple voorblad

Toch moet dit eigenlijk geen reden zijn om de driedubbel links te laten liggen. Professionals hebben een heel team mee op tour, dat probleemloos een fiets om kan bouwen tussen etappes en wedstrijden door, waardoor ze hierop niet hoeven te letten. Ook hebben ze natuurlijk veel geld om aan extra onderdelen uit te geven, waardoor het niet moeilijk is om meerdere crankstellen beschikbaar te hebben.

De wielerliefhebber met de iets smallere beurs moet dan toch een keuze maken en dat is precies wat het driedubbele crankstel biedt: keuze. Hiervoor ruil je dan wel weer een beetje extra geld in de aanschaf en een klein beetje gewicht (vaak ongeveer 100 gram), maar het is de vraag of dit de beslissende factor voor jou moet zijn.

Ook wordt de keuze misschien op één gebied verruimd, maar op een ander gebied juist beperkt: overstappen van een driedubbel naar een dubbel of compact is niet gemakkelijk, omdat je dan ook andere schakelhendels, een andere ketting en andere derailleurs nodig hebt, wat het geheel best een grote investering maakt.

Als je van plan bent om echt te gaan stampen, hou er dan rekening mee dat door de bredere omvang van de voortandwielen de trapper iets verder naar de zijkant staat, waardoor er ook wat meer ‘hefboomkracht’ op komt te staan. De hefboomkracht is de kracht die op de trapas komt te de staan. Voor de meeste renners is dit echter geen probleem, je zult ‘m aardig moeten mishandelen om hier last van te hebben.

Wat betekent dit in de praktijk met een triple?

Hieronder eer een handige screenshot van gear-calculator. Uitgaande van een 52-39-30 voor en een 11 speed achter. Netzo als bij de dubbel een gangbare cadans van 90 omwentelingen per minuut.

De volgende dingen vallen mij op:

  • Met een cadans van 90 kun je op het kleinste verzet (30 voor, 25 achter), ga je met 14.5 km/h de berg omhoog. Scheelt ongeveer 4.5 km/h ten opzichte van de dubbel!
  • Topsnelheid is ongeveer gelijk aan de dubbel.
  • Een zeer prettig bereik op het middelste voortandwiel voor op vlakke stukken.

Verzet calculator triple

Voor en nadelen van het triple verzet

Voordelen:

  • Goed voor op de vlakke stukken en voor in de bergen
  • Bredere reikwijdte dan de andere 2 verzetten.
  • Veel verschillende versnellingen. Kleine stapjes tussen de verschillende versnellingen.

Nadelen:

  • Heel dom: het ziet er niet ‘pro’ uit.
  • is zwaarder in gewicht dan de andere 2 verzetten

Compact

De compact is eigenlijk gewoon een dubbel crankstel, maar met één belangrijk onderscheid: het kleinere kettingblad is een stuk kleiner dan het grotere kettingblad. Dit zorgt ervoor dat je dus wel kunt kiezen voor lichtere verzetten op steile bergen, maar daarmee offer je dan weer keuze op bij de vlakkere stukken. De compact is dan ook bedoeld als een compromis tussen het traditionele dubbele crankstel en de triple. De combinatie van kettingbladen is vaak 34/50, een veel groter verschil dan tussen de kettingbladen van een gewone dubbel, dus.

compact voorblad

Eigenlijk is de compact daarom helemaal niet echt een compromis: de handigheid die je er in de bergen mee wint, ben je op vlakkere stukken juist weer kwijt. In Nederland betekent dat veel onhandig schakelwerk op het voorblad, vaak moet je bij acceleratie voor én achter schakelen, niet iets waar je mee bezig wilt zijn tijdens een intensieve sprint.

Hoe ziet de compact erop op gear-calculator.com?

Hieronder een overzicht voor de compact. We gaan uit van een 34/50 voor en een 11 t/m 27 cassette achter. Alle overige instellingen laten we hetzelfde (cadans, kettinghoek, wielomtrek enzovoort).

Welke dingen vallen op:

  • Je kan je redelijk goed redden in de bergen met deze compact. Het laagste verzet (34×27) geeft een ruime 15 km/h aan. De cadans in de onderstaande tool is redelijk hoog, dit kan nog worden verlaagd naar 60 omwentelingen.
  • Op het vlakke, is het lastig kiezen tussen het grote en kleine voorblad. Je wilt de ketting ook niet te scheef hebben staan. Bij het schakelen van de 34 naar de 50, moet je achter ook weer terugschakelen.
  • Topsnelheid op het zwaarste verzet ligt een stuk lager.
  • Grote stappen tussen de versnellingen, voornamelijk bij de: 50×24 naar 50×21 en de 50×19 naar 50×17.

Verzet calculator compact

Voor en nadelen van de compact

Voordelen:

  • Lichter dan de triple (in gewicht)
  • Het heeft lichtere versnellingen ten opzichte van de dubbel.

Nadelen:

  • Bij normale snelheden (27 km/h – 33 km/h) voor onhandig schakelwerk op het voorblad.
  • Het komt wat zwaardere versnellingen tekort

En nu kiezen

Bij de keuze zijn een aantal factoren belangrijk: op wat voor terrein fiets je graag?

Waar fiets je graag?

De juiste keuze op het gebied van crankstellen hangt zoals gezegd vooral samen met wat voor een soort renner je bent. De drie hoofdsoorten zijn op dit gebied te onderscheiden in een renner die vooral vlakke stukken rijdt, de ‘berggeit’ en de allrounder die het allebei doet. Omdat ons land berucht plat is, leidt dit logisch genoeg tot een ander onderscheid: de renner die het binnen onze landsgrenzen zoekt, de fervente Frankrijkganger (een ander bergrijk land kan natuurlijk ook!) en renner die het allebei doet, of af en toe het zuiden van Limburg opzoekt.

Uit de beschrijvingen heb je vast al een beetje door dat deze drie soorten renners goed overeenkomen met de drie soorten crankstellen. Hou je het binnenland aan? Dan is waarschijnlijk de klassieke dubbel de beste keuze voor jou. Lekker vloeiend doortrappen op vlakke wegen, maar wat offeren in de bergen die we toch niet hebben. Ga je regelmatig je idolen achterna op de Alpe d’Huez? Kies dan voor een compact crankstel of een triple en je kunt geweldig licht de bergen bestormen.

Als je knieën niet zo willen meewerken, of je bent al wat ouder, dan kan een compact crankstel ook voor andere soorten renners fijn zijn, omdat je veel lichtere verzetten kunt kiezen.

De driedubbel is weggelegd voor de renner die niet kan (of wil!) kiezen, maar overal uit de voeten wil kunnen, maar hiervoor wel iets aan gewicht toevoegt.

Persoonlijk ben ik erg enthousiast over de triple. De driedubbele voorplaat heeft serieuze voordelen, ik kan in elk gebied goed uit de voeten met dit verzet. De nadelen zijn prima te overzien. Het ziet er niet zo professioneel uit, prima, daar kan ik mee leven. De gewichtstoename van de fiets maakt me ook niet zo veel uit.

Natuurlijk zijn dit allemaal geen harde wetten: als jij een ander crankstel fijner vindt, is uiteindelijk maar één ding het belangrijkst en dat is hoe goed de fiets bij de renner past.

Als je de kans krijgt, probeer dan vooral uit wat voor jouzelf het fijnste werkt en maak op basis daarvan je keuze.

Hoeveel ervaring heb je?

De ervaring en conditie speelt ook een grote rol in de keuze van het verzet. Voor een ervaren renner is de 100 gram gewichtsbesparing bij een dubbel een enorme pluspunt.

Terwijl iemand met wat overgewicht en minder fietservaring liever een lichtverzetje (koffiemolentje) heeft waarmee hij rustig omhoog kan fietsen.

Voor welk merk moet ik nu kiezen?

De eerste klus is nu geklaard, je hebt een aardig idee welk crankstel je wilt hebben. Nu komt het tweede grote probleem: welk merk?

Er zijn 3 grote noemenswaardige merken op de markt: SRAM, Campagnolo en Shimano. Deze hebben een breed assortiment geschikt voor beginners tot en met het profpeloton. Hierbij een handig overzicht van alle merken en modellen. 

Help ik heb een verkeerd verzet op mijn fiets!

Herken je de bovengenoemde nadelen bij je huidige verzet? Of blijkt uit de calculator dat je nog lang niet klaar bent voor de Mont Ventoux met je huidige verzet?

Geen probleem, je hoeft niet gelijk een andere fiets te kopen. Gelukkig is er een alternatief. Het is mogelijk om enkele kransjes op de cassette te vervangen of een andere maat voorblad te nemen. Hierdoor blijft de investering nog gering. Let op!: controleer wel van te voren of je derailleur hiervoor geschikt is.

Wil je zeker weten of je de berg op kan komende zomer. Dan kun je ook het artikel ‘Een berg verzet je met het juiste bergverzet’ lezen.

Een verzet keuze is grotendeels een persoonlijke keuze. Hopelijk heeft dit artikel jouw wat inzicht gegeven in het kiezen van het juiste verzet!

Bronnen:

site: gear-calculator.com

6 gedachten over “Welk verzet op de racefiets: dubbel, triple of compact?

  • Ier Merkbaar veel zwaarte verschil tussen 52/36 11-32 en 50/34 11-32 (zijn 2 tanden) bij bergop fietsen in Italie Frankrijk etc. Voorheen had ik de 50/34 11-32 versie en weet niet of ik de 52/36 11-32 die ik nu heb misschien te zwaar is.Heeft een bandbreedte 28 of 25mm impct bij het klimmen.

  • Wat mij opviel bij het gebruik van een triple is het aanlopen van de ketting tegen het voor derailleur ook
    al waren deze goed afgesteld door een mecanicien, dit probleem heb ik op twee verschillende fietsen mogen
    ervaren persoonlijk vond ik dit nog al hinderlijk .Uiteraard begrijp ik best dat je ketting in een correcte lijn
    moet staan en dat dan het e.e.a dan geen problemen geeft, maar laten we eerlijk zijn, er doen zich vaak situaties
    voor in het heets van de strijd of bijvoorbeeld 15% stijgen dat je niet meer kunt schakelen maar wel steeds
    geconfronteerd word met een aanlopende ketting en dat ervaarde ik als een bijzondere irritatie je bent
    niet meer bezig met fietsen maar met sleutelen, ik ben echt niet stoer maar voor mij dus geen triple.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten